Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

Anna van Rijnkanaal | 19 oktober 2018

Scroll naar boven

Top

Geen reacties

Social justice? Hier op het Anna?

Social justice? Hier op het Anna?

De laatste jaren lijken de studies rondom literatuur, Engels in het bijzonder, verdronken in het postmodernisme. Als je het allemaal een beetje bijhoudt op Twitter en YouTube, kun je je zorgen gaan maken over de ‘social justice’-beweging die het heft in handen lijkt te hebben genomen op de universiteiten. Keer op keer komt er een nieuwe video online van studenten die conservatieve sprekers, of alles wat afwijkt van hun extreem linkse positie en dogma’s, met luidruchtig en soms gewelddadig protest wegjagen.

Marxistisch denken, bijna fascistische tactieken en een complete afkeer voor vrijheid van meningsuiting zijn geen oneerlijke verwijten aan het adres van deze stroming. Dit is immers hoe ze zichzelf definiëren op de sites voor bijvoorbeeld womens studies. De zaak van Lindsay Shephard illustreert hoe op universiteiten wordt omgesprongen met de vrijheid van meningsuiting. Shepard liet haar klas een twee minuten durend tv-interview zien met Harvard-professor en psycholoog Jordan Peterson, die zich in zijn boeken kritisch uitlaat over politieke correctheid. Vervolgens werd ze op het matje geroepen omdat studenten zich beklaagd zouden hebben dat ze zich ‘ongemakkelijk’ voelden. Zelfs die zielige klacht bleek gefabriceerd, de universiteit hield er een nationaal schandaal aan over.

Deze heftige omstandigheden bestaan in een minderheid van de universiteiten en de ‘’shout-down culture’’ en social justice-beweging is ook afkomstig van een minderheid. Maar het is een luide minderheid en bovendien is de kern van de ideeën, in een wat gematigde vorm, mainstream geworden, zeker op het internet. In die mainstream-ideologische soep zitten politieke correctheid, diversiteit, een liefde voor alles wat met Obama te maken heeft en een serieuze haat voor alles wat zich daaraan niet conformeert.

Maar hier op het Anna van Rijn kunnen we er ook wat van. Wat op de universiteiten gebeurt, lekt altijd de wereld in en sijpelt eerst door tot in de middelbare scholen. Ik trek geen parallel tussen onze school en wat er nu gebeurt op Berkeley of Yale. Maar het is goed om je vroeg te realiseren wat er gebeurt in onze lessen en wat dat betekent. De invloeden van wat op de universiteiten is begonnen vallen tijdens de lessen Engels niet te negeren;

Volgens mij was het in de derde klas, niet lang na de verkiezing van Donald Trump tot president van Amerika, dat we opeens training kregen in hoe politiek correct te zijn. Deze herinnering zit diep verborgen onder ‘nog te verwerken, traumatische ervaringen’. Een van de dingen die we deden tijdens zo’n les was het bekijken van een video over micro-agressies. Het ging over hoe het vragen naar waar iemand vandaan komt onbewust racisme is en zelfs (micro) agressie. Onze klas was diep geïntegreerd in de meme-cultuur, waar humor heerst over sensitiviteit. Daarom konden we lachen om het morele superioriteitsgevoel dat van de video en het onderwerp in het algemeen afspatte. Ik weet nog hoe duidelijk de non-verbale consensus was over wat we echt vonden van deze lessen.

Maar er stond ons meer van hetzelfde te wachten in de volgende jaren. Zoals de stelling ‘’de patriarchale samenleving doodde Romeo en Juliet’’ als serieuze analyse van Shakespeare. Deze manier van analyseren reduceert alle nuances in de literatuur, alle plots en alle verhoudingen tot machtsongelijkheden. Vandaar dat in deze analyse van een ongelofelijk ingewikkeld verhaal de conclusie zo zwart-wit is; het gaat over machthebbers, de patriarchen, vs. de onderdrukten, end of story. Los van hoe jammer het is dat je de vele lagen van Shakespeares werk negeert door zo’n stelling aan te nemen, vraag ik me af of we daadwerkelijk postmodernistische literatuuranalyse toepasten of dat we het klassieke werk tegen de standaarden van de moderne social justice- beweging aanhielden. In dat laatste geval zouden we het verhaal trouwens net zo’n onrecht doen.

Dit is het ding: er is geen probleem met het bekijken van Trevor Noah, Last Week Tonight, of het lezen van artikelen uit the Guardian op zich. Het is een probleem wanneer er maar één kant van het politieke spectrum wordt gepresenteerd in de klas en het is zeker een probleem als alleen een bepaalde set van ideeën als valide wordt gezien. Ik weet nog dat de enige keer dat we een video keken die niet voldeed aan social justice een interview was met Kellyanne Conway. Het was duidelijk dat van ons werd verwacht afkeer te voelen van Conway. Het was dan ook een beetje ongemakkelijk toen de meesten wel merkten dat ze in dit interview helemaal niet zo ongelofelijk afgrijselijk was als ze werd gerepresenteerd in de context van het nieuws, maar ook in de context van de les.

Er zouden geen bezwaren zijn van mijn kant als het doel van die ene video daadwerkelijk was om enige diversiteit van ideeën te laten bestaan, maar zelfs niet deze ene keer erkenden we het bestaan van Republikeinen zonder erop neer te kijken. De sarcastische toon waarmee we daarna nog eens hoorden hoe slecht Trump was, maakte duidelijk dat luisteren naar ‘de andere kant’, of welke kant dan ook, niet het doel was. Ik ben nooit tegen een Trump-grapje, behalve als het enige beeld een karikatuur is en zeker als die in de klas wordt getekend.

Voor thema’s als politieke correctheid, het zwart maken van alles wat niet in de social justice-ideologie past en linkse dogma’s hoef je dus niet naar de universiteiten. Ik betwist niemands goede bedoelingen, maar wat nu onze lessen binnendruppelt, doet ons volgens mij niet veel goeds. Leerlingen verdienen het om de volle scope van de politiek te kunnen zien als we daar toch een blik op werpen. Het is niemands taak ons de ‘juiste’ meningen te geven. Door een voorgekauwd kader te geven van ‘goed’ en een karikatuur van ‘slecht’, zijn wij als leerlingen niet beter af, ook straks niet wanneer we de wereld betreden met een vertekend beeld en een paar Late Night Show-fragmenten op zak. In plaats daarvan zouden we opnieuw de waarde van het kritische denken kunnen realiseren en mikken op een realistischer en eerlijker beeld van de wereld en de politiek. De druk om de wereld te corrigeren met meer social justice mag wel uit de Engels lessen verwijderd worden.

Oja, nog een ding over literatuur: de selectie klassiekers die we lezen voor Engels heeft zeker een gezonde hoeveelheid Orwell, maar 1984 was geen voorspelling van de toekomst. Het was een kritiek op de Sovjet Unie. Het was geen futurisme, maar een toekomstbeeld van het communisme. Als we dat niet leren in de les, dan hebben we in de 20ste eeuw ook maar de helft van de les geleerd. Orwell en Shakespeare verdienen echt beter!

Sewa Hasan

Geef uw mening